است معنوي از براي آنها ، پس حق تعالى از براي پاكيزه گردانيدن مردم از آن فرض كرده بر ايشان نماز را كه مشتمل است بر كمال فروتنى وخضوع وخشوع تا اين كه بسبب مداومت بر آن وگزاردن آن در هر روز وشب چندين مرتبه عادت كنند بخضوع وفروتنى ، وقلع وقمع آن خصلت نكوهيده از ايشان شود . و « بودن آن مشتمل بر كمال فروتنى وخضوع وخشوع » ظاهرست ، باعتبار آنچه در آنست از ايستادن بخدمت وخم شدن وبر خاك افتادن ، وآنچه گفته مىشود در قرائت وأذكار از إقرار بعبوديّت وثنا وستايش معبود ، واستعانت باو ، ومسئلت از أو ، چه همهء آنها باعث رفع كبر ونخوت مىشود در پرستش حق تعالى وبندگى أو تعالى شأنه ، وهمچنين از براي كسى كه أو را بصيرتي باشد سبب رفع كبر ونخوت نسبت بديگران نيز مىشود ، زيرا كه چنين كسى هر گاه متذكر بندگى وعبوديت خود شود واين كه أو بندهء خداوندى باشد كه پروردگار همهء عالميان است ونعمتهاى همه از جانب اوست ومستحق حمد وستايشى بغير از أو نيست وبا وجود اين در كمال رحم ومهربانى با همهء ايشانست يقين متذكر اين مىشود كه نخوت وتكبر أو بر ديگرى راهى ندارد بلكه بسيار قبيح ورسواست واگر آنرا در خود يابد سعى ميكند در ازالهء آن از خود . والزّكوة تسّببا « 1 » للرزق . وفرض كرده زكاة را از براي سبب شدن از براي روزى . واين ظاهرست ، چه آن راهيست از براي روزى محتاجان وسبب افزونى روزى دهندگان آن نيز مىشود چنانكه اخبار وآثار متواترست در آن . والصّيام ابتلاء لاخلاص الخلق . وفرض كرده روزه را از براي آزمايش كردن مرا خلاص خلق را ، واين

--> ( 1 ) در نسخهء نهج البلاغة : « تسبيبا » .